Карьер жағдауларының өшу бұрышы  

Карьер жағдауларының өшу бұрышы

123456

КІРІСПЕ

Жұмыстың мақсаты - бакалаврлардың теориялық материалдарын оқуы мен пайдалы қазбалар кен орындарын ашық түрде қазу кезінде бұрғылап аттыру жұмыстарының негізгі параметрлерін есептей білулері қажет. Нұсқаудың ішінде тау жыныстарының қасиеттеріне байланысты бұрғылау және жару жұмыстарының параметрлерін табу үшін есептеу тәртібі мен керекті формулалардың арқасында анықтауға болады.

Мемлекеттік жоғары білім стандардарына сай пәнді оқу барысында танысатын мәселелер:

-ҚР территориясында, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) елдерінде және шет елдерде тау-кен ісінің даму тарихы;

-пайдалы қазбаларды қазып алу деңгейі мен олардың халық шаруашлығындағы жоғалымы;

-пайдалы қазбалар кен орны мен олардың жату шартарына мағлұматтар;

-жер қойнауын қорғау бойынша шаралар;

-пайдалы қазбаларды қазу тәсілдері мен тәсілдердің даму тариғы;

-ашық тау-кен жұмыстарының мәні; карьердің негізгі элементтері мен параметрлері;

-тау-кен қазындысы, ашық игерудің тәсілдері мен негізгі процесстері, олардың меншікті салмағы, карьердегі жұмыстардың негізгі технико-экономикалық көрсеткіштері;

-жерасты тау-кен жұмыстарының мәні мен негізгі тау-кен қазындылары; негізгі өндісітік процесстері және олардың меншікті бағасы, кеніштердің негізгі технико-экономикалық көрсеткіштері;

-құрлысты тау-кен жыныстарын игерудің негізгі технологиялары; шиікі затты кешенді қолдану; құрлысты тау-кен жыныстарын қазып алу бойынша кәсіп орындардың негізгі көрсеткіштері;

-пайдалы қазбаларды геотехнологиялық тәсілдерін қазып алудың негізгі ұғымдары; негізгі технологиялық процесстері; технико-экономикалық көрсеткіштері;

-пайдалы қазбаларды су астынанқазып алу технологиясының мәні;

-минеральді шиікізаттарды өндеу және байыту мәні;

-пайдалы қазбаларды қазып алудың экономикалық тиімді әр түрлі тәсілдерін қолдану;

-тау-кен жұмыстарының экологиялық зардабы мен олардың қоршаған ортаға әсері.



Пәнді оқу барысында бакалавр, тау-кен жұмыстарын жүргізу үшін тау-кен-геологиялық шараларын бағалап, пайдалы қазбалар кен орын игеру тәсілдерінің бастапқы ұғымдарын біліп шығады.


1 КАРЬЕРДІҢ ПАРАМЕТРІН АНЫҚТАУ

Карьердің параметрлерін анықтау негізінен пайдалы қазбаның өндірістік қор көлемімен, аршу жыныстарын көлемдеріне әсер ететін карьердің өнімділігімен толық жұмыс істеу қабілеттігіне байланысты есептеледі. Карьердің параметрлері келесідей тәртіппен табылады:

1.Карьердің беткейінің қиябет бұрышы (откос) конструкциясына байланысты анықталады.

, (1)

мұндағы, Нк – карьер тереңдігі м;

Hу- кертпештік тереңдігі, (10м; 15м; 20м;) м;

- кертпеш қия бетінің бұрышы ( =40÷75), градус;

SҺу-кертпеш қия беттерінің горизантальда орналасу ені, м;

вп - сақтандыру бермасының ені (вп=5÷15), м;

вт-көліктік берманың ені (вт=8÷45), м;

2. Аршу шектің коэффицентінің ашық түрде игерудің экономикалық шарты максималды рұхсат етілген шарадан аспауы керек.

Кгр=Сп-С0/Св, м3/м3; (2)

мұндағы, Сп - пайдалы қазбаның 1м3 тағы жер асты жұмыстарынан игеруге арналған болжамдық қаражатынын өзіндік құны, тг; С0- пайдалы қазбаның 1м3 тағы ашық әдіспен игеруге арналған болжалдық қаражатының өзіндік құны (аршу жұмыстарына жұмсалған қаражатты есепке алмағанда), тг; Св-аршу жыныстарының 1м3 қазу жұмыстарына арналған болжалдық қаражаттың өзіндік құны.

3. Карьердің тереңдігін табу:

3.1 Ашық тәсілмен қазудың тереңдігін аналитекалық түрде көрсетсек, мындай түрде болады:

Нк=2·Кгр·м/ ctg в+ ctg a (3)

мұндағы, М - кеннің горизонталь қалындығы,м;

в, л - карьер беткейінің аспалы және жатқан қабырғаларының қия беттегі бұрыштарына байанысты, градус; ( в= л= к);

3.2 Карьердің тереңдігі жайпақ және горизонтальды кен орындарды қазу барысында мына формула қолданылады:

Нк=Һн+Һп ,м ; (4)

мұндағы, Һп-пайдалы қазбаның кенге сәйкес тік түскен қалындығы, м;

Һн - жыныстардың қалындығы, м;

4. Аршудың орташа коэффиценті бойынша карьердің соңғы терендігін анықтау кезінде аршудың орташа және шектес коэффицентінен теңдік шарасын табу керек . Кор= Кгр ;

Кор= Vв / Vпи , м3/м3 ; (5)

Карьердің түбін өлшеу барысында кеннің контурына сәйкес графикалық жоспарда белгіленген белгілерге сәйкес горизонтальды кен орындарды қазуға байланысты жер бетінің қай белгідегі екенін табу түрі. Тік құрама және еңістік кен орындарды қазу кезінде карьердің табанындағы ені 30/40 м алынады. Карьер табаны бойынша кем дегенде ұзындығы 70¸100м болуы керек.

5. Карьердің өлшенген аймағына сәйкес жердің бетіндегі және қазылған карьер түбіндегі өлшемдер геометриялық түрде талданады.

Вп=Вд+Нк( ctg в+ctg л), м; (6)

Lп = Lд+2Нк* ctg к , м; (7)

мұндағы, Вп - жер бетіне сәйкес карьер ені,м;

Вд -карьер түбі бойынша қазылған ені ,м;

Lп-жер бетіне сәйкес карьер ұзындығы ,м;

Lд - карьер түбі бойынша қазылған ұзындығы,м;

6. Карьердегі тау-кен массасының көлемі . Қысқаша нұсқау пирамида көлемінде анықтауға болады:

(8)

7. Карьер контурындағы пайдалы қазбаның көлемі сақталған кен өлшемі көлемнің призмасы ретіде қабылданады.

Vпи= М (Нк-Һн)*Lз ,м3; (9)

мұндағы, Lз - кеннің созылымдық ұзындығы, м;

8. Кен орнын ашық тәсілмен игеру көзінде бос тау жыныстар көлемін алып тастасақ мына формуламен анықталады: Vв = Vгм-Vпи, м3; (10)

9. Орташа аршу коэффиценті мынадай түрде де анықталуы мүмкін.

Кор=Vв/Vпи; м3/м3 ; Егер Кор Кгр, Кор=Кгр, Н = Нк; (11)

10. Пайдалы қазба бойынша карьердің өнімділігі тау-кен жұмыстарының жылдық төмендеуіне байланысты:

А=Һі*Sі(1* )/ (1- )* , т/жыл, (12)

мұндағы, Һі - карьердегі белгілі мерзімде жүргізілетін жолдардың төмендеу жылдамдығы (Һі=7÷18), м/жыл.

Sі- белгілі мерзімдегі жұмыс алаңындағы пайдалы қазбалардың ауданы,м2;

-пайдалы қазбалардың тығыздығы ( =2,0÷3,9), т/ м3);

- жердегі пайдалы қазбаның жоғалуы ( =0,03÷0,08);

- пайдалы қазбаның құнарсыздануы ( =0,02÷0,07);

Sі=L п·Вп, м3; (13)

мұндағы, Lф - қазбалы жұмыстарының созымдылық шебі (фронт) Lд=Lф.

11. Аршу жұмыстарын карьерден қазып алу өнімділігі мына формуламен анықталады:

Агм= А/ ·Кгр, м3/жыл, (14)

12. Тау-кен массасы бойынша карьердің өнімділігі мына формуламен анықталады:

Агм=А/ (1+Кгр), м3/жыл, (15)

13. Карьердің тәулік өнімділі:

аршу бойынша: Асут, в=Ав/N, т/тәулік;

кен бойынша: Асут, р =А/N, т/ тәулік, (16)

мұндағы, N - жылдағы жұмыс күндер саны, карьердегі жүргізілетін жұмыстардың күнтізбегін режиміне сәйкес анықтаймыз: N = N – П – В;

N - бір жылдағы күндер саны,

П -жылдағы мейрамдар саны,

В - жылдағы демалыс саны.

14. Карьердің ауысымдық өнімділігі:

аршу бойынша: Асм,в=Асут, в/п, м3/ ауысым;

кен бойынша: Асм,р=Асум, р/п, т/ ауысым, (17)

мұндағы, п - 1 тәуліктегі карьердегі жұмыс істейтін ауысымдар саны (п=2 немесе 3).

15. Карьердің жұмыс істеу мерзімі мынадай түрде анықталады:

Т=tр+Vпи· /А +tз, жыл, (18)

мұндағы, tр- карьердің салыну уақыты (tр=3÷5), жыл;

tз- карьердегі тау-кен жұмыстарының жұмыс істеп бітіруіне қалған уақыт (tз=2÷3), жыл;

Екінші нұсқалы есептеу амалы

1. Карьердің жұмыс жүргізілмейтін жағдауларының параметрлері олардың орнықтылығы және қажетті алаңдарды орналастыруға мүмкіндік беруі керек. Карьердің орнықты жағдауының қиябет бұрышы жағдауда көлік және сақтандыру бермаларын орналастыруға мүмкіндік беруі керек.

Карьер жағдауларының өшу бұрышы

.

Өшу бұрышы

,

мұндағы, – карьердің шартты түрде қабылданған тереңдігі, м;

– кемер биіктігі, (10) м;

a - кемердің қиябет бұрышы, град, 75;

– сақтандыру бермасының ені, м, (5÷15);

– көлік бермасының ені, м, 17;

– карьердің шартты терңдігіндегі кемерлердің саны;

- сақтандыру бермаларының саны;

– көлік бермаларының саны.

Карьердің шартты тереңдігіне келетін кемерлер саны

.

Сақтандыру бермаларының саны

.

Көлік бермаларының саны

.

2 Карьер түбінің өлшемдері ( , ), қазып алынатын сілемді нұсқаулар арқылы анықталады, олардың минимальды өлшемдері төмені кемерлерде қазу-тиеу жұмыстарын қауіпсіз жүргізу жағдайларымен анықталады: ені = 30 м, ұзындығы = 820 м.

Карьердің жер беті бойынша өлшемдері

мұндағы, – карьердің жер беті бойынша ені, м; – карьердің жер беті бойынша ұзындығы, м; – карьер тереңдігі, м; bк – карьер жағдауының қиябет бұрышы, град. - тау-кен көліктік жағдайлар бойынша қабылданған карьер түбінің ені, м.


2750245633432273.html
2750274865048178.html
    PR.RU™